Handleiding FODOK-keuzelijst On-line

De Fodok-Keuzelijst on-line start met het scherm "inhoudsopgave". Hier zit u de onderverdeling in hoofdstukken zoals die ook in de papieren uitgave van de Keuzelijst wordt gehanteerd. Door op een hoofdstuk te klikken komt u op een lijst, bestaande uit de titel, de schrijver(s) en een korte omschrijving van de boeken uit deze categorie. Door op de titel van een boek te klikken ziet u de volledige beschrijving van een boek.

Aan de linkerkant van het scherm staat een kolom met overige mogelijkheden.

Onder de optie Uitleg keuzelijst komt u op een pagina met uitleg over de werking en achtergrond van de Keuzelijst, waar deze korte handleiding deel van uitmaakt.

De optie Inhoudsopgave is gelijk aan het openingsscherm en is hierboven reeds toegelicht.

Als u kiest voor Boeken per auteur komt u op een alfabetisch gerangschikt overzicht van alle auteurs uit de gepubliceerde boeken verzameling. Door een naam aan te klikken komt u bij een overzicht van de boeken die van deze auteur zijn opgenomen. Doorklikken op de titel van een van de boeken brengt u bij de de volledige beschrijving van desbetreffende boek.

Door de optie boeken op trefwoord te selecteren benadert u de verzameling boeken op de ingang per trefwoord.

Via de alfabetisch gerangschikte lijst trefwoorden kunt u overzichten krijgen van alle boeken per trefwoord. Ook hier geeft het doorklikken op de titel toegang tot de volledige beschrijving van een boek.

De laatste mogelijkheid betreft het kopje "Zoek boeken". Deze keuze geeft toegang tot een zoekscherm waarin u een term kunt opgeven in het veld "zoek naar". Als u alleen dit veld invult wordt gezocht in alle beschikbare boeken in de verzameling.

U heeft de mogelijkheid de selectie te beperken door een leeftijdscategorie te kiezen bij "Voor leeftijd". Verdere opties om de lijst te beperken zijn de mogelijkheden om fictie of non-fictie, wel of geen prentenboek of wel of geen leesboek te selecteren.

Na het uitvoeren van de zoekactie, klik op "zoek!", krijgt u een lijst met boeken die voldoen aan de opgegeven criteria.

Het veld "Zoek boeken" kent nog meer mogelijkheden om uw zoekactie te specificeren. Zo kunt u meer dan één term opgeven. Stel dat u boeken zoekt met het trefwoord "dieren" , maar eigenlijk alleen bedreigde dieren wilt zien, dan kunt u dat opgeven door "dieren +bedreigd" op te geven.

Wilt u juist geen boeken zien over bedreigde dieren geef dan "dieren -bedreigd" op.

Toelichting FODOK-keuzelijst On-line

Inleiding

Dit is de FODOK-keuzelijst On-line, een website die is opgezet in het kader van de door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen gesubsidieerde FODOK-activiteiten rondom Leesbevordering: de voorwaardenscheppende activiteiten (zoals ouderavonden en brochures), de samenstelling van de FODOK-keuzelijsten, de organisatie van de Leesvertelwedstrijd en de jaarlijkse uitgave van drie boeken in de Troef-reeks.

De FODOK-keuzelijst On-line bevat de titels uit de papieren keuzelijsten van 2005 tot heden, toegankelijk gemaakt door zoekmogelijkheden op verschillende ingangen. Jaarlijks worden deze gegevens aangevuld met de resultaten uit de nieuwe keuzelijst.

Speciale aandachtspunten bij de FODOK-keuzelijst On-line

Voor de samenstelling van de keuzelijsten is vooral gebruik gemaakt van de door Biblion uitgegeven gidsen Boek en Jeugd, zowel die voor 4 tot 12 jaar als de 12+-gidsen.

Voor alle keuzelijsten hanteren we in het algemeen dezelfde prioriteiten. Omdat er voor dove jongeren doorgaans heel weinig geschikt leesmateriaal is, besteden we aan deze leeftijdsgroep extra aandacht.

Daarnaast hebben we, gezien het feit dat de gebaarvaardigheid (en dus ook de voorleesvaardigheid) van ouders in de loop der jaren is toegenomen, niet veel “gewone” voorleesboeken (waaronder ook prentenboeken) in deze lijst opgenomen. We gaan ervan uit dat ouders via de jaarlijks verschijnende gidsen Boek en Jeugd of via bibliotheek en boekhandel zelf een selectie kunnen maken van voor hen makkelijk voor te lezen boeken. En we hopen dat ouders dat ook doen. Voorlezen is en blijft belangrijk en natuurlijk ook leuk voor voorlezer en kind. Voorlezen kun je heel lang volhouden, ook als kinderen al lang en breed zelf kunnen lezen. Op deze manier kun je boeken toegankelijk maken, die je kind zelf nooit zou kunnen lezen. En zo blijf je zelf als ouder ook bij in de jeugdliteratuur...

De voorlees- (en dus ook prenten-)boeken die nu in de lijst staan, kunnen naar onze mening speciale betekenis voor dove kinderen hebben door de thematiek en in een enkel geval vanwege de speciale vormgeving.

De thema’s die van ons meer aandacht krijgen, hangen samen met de vaak geconstateerde informatieachterstand van dove kinderen op bepaalde gebieden: gevoelens (verdriet, boosheid, angst, dood en rouw), seksualiteit en relaties, grensoverschrijdend gedrag (seksueel misbruik, agressie, en misbruik van alcohol en drugs).

instructie bij het gebruik van de boekenlijst

Voor de leesboeken zijn we uitgegaan van 4 markante momenten in de ontwikkeling van de dove lezer: 7 jaar voor de beginnende, 9 jaar voor de al iets gevorderde, 12 en 13 jaar voor de meer gevorderde dove lezers, 14 jaar en ouder voor de jongeren.

De voorleesboeken zijn verdeeld over de leeftijdsgroepen 2-3 jaar, 4-6 jaar, 7-8 jaar, 9-11 jaar en 12-13 jaar, 14 jaar en ouder.

Uiteraard zijn er ook veel leuke boekenvoor kinderen jonger dan 2 jaar. Omdat we ervan uitgaan dat oudersde weg naar die boeken, die ook belangrijk zijn voor de ontwikkeling van het leesplezier, zelf kunnen vinden, hebben we deze categorie achterwege gelaten.

De non-fictie in twee categorieën verdeeld: informatieve boeken voor kinderen tot 9 jaar (niet verder opgesplitst) en informatieve boekenvoor dove lezers van 9 jaar en ouder (in rubrieken onderverdeeld).

leeftijdsaanduiding

Sommige boekenzijn zowel leesboek als voorleesboek. In dat geval staan er dus ook 2 leeftijden vermeld. Bewust hebben we boven de hoofdstukken gezet: vanaf 2 jaar, vanaf 4 jaar, enzovoort, omdat de boekenvaak ook voor nog oudere kinderen dan de betreffende leeftijdsgroep aantrekkelijk zijn; dit geldt met name voor de voorleesboeken.

moeilijkheidsgraad: *

De *-aanduiding bij de leeftijd geeft een extra moeilijkheidsgraad aan voor de lezer en/of de voorlezer.

Een voorleesboek met 4* vereist meer voorbereidingstijd van de voorlezer.

Een leesboek met 9* is aan de moeilijke kant voor een gemiddelde 9-jarige lezer.

Een informatief boek met 4* vereist meer voorbereidingstijd van de voorlezer, met name door de relatief complexe informatie.

Een informatief boek met 9* is aan de moeilijke kant voor een gemiddelde 9-jarige lezer en vereist veelal hulp van een volwassene.

Een regelmatige gebruiker van de lijst zal snel genoeg merken welke aanduidingen voor haar/zijn specifieke vaardigheid relevant zijn: een matige 11-jarige lezer houdt zich aan de aanduiding 9 en de uitstekende 9-jarige lezer kan waarschijnlijk 9* al aan. De gevorderde gebarenverteller kan alle (ook die met * aangeduide) voorleesboeken in principe aan.

Bij het vaststellen van de moeilijkheidsgraden van voorleesboeken zijn wij ervan uitgegaan dat het voorlezen gebeurt met behulp van gebaren. Bij spraakafzien alleen kunnen andere moeilijkheidsgraden gelden.

Dankwoorden

De samenstellers willen een ieder bedanken die suggesties heeft gedaan voor de samenstelling van de keuzelijsten en zo heeft bijgedragen aan de kwaliteit ervan. Overigens blijven reacties op zowel de gedrukte als de digitale versie van de keuzelijst welkom.

Ook willen wij de medewerkers van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag hartelijk danken voor hun gastvrijheid en hun ondersteuning.

Speciale dank gaat uit naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dat met zijn financiële bijdrage het realiseren van de papieren keuzelijsten en deze website mogelijk maakte.

Henk van Geest, Leo van Geest en Mariën Hannink